Gürcüstanın Gənc Hüquqşünaslar Assosiasiyası aksiyada saxlanılanlara bağlı bəyanat yayır

Gürcüstanda 2024-cü il noyabrın 28-dən sonra başlayan genişmiqyaslı etirazlar fonunda 30-dan çox vətəndaş cinayət yolu ilə həbs edilərək həbs cəzasına məhkum edilib, baxmayaraq ki, aksiya iştirakçılarına qarşı sui-istifadə edən hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarından heç biri məsuliyyətə cəlb olunmayıb.

InterPress.ge xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstanın Gənc Hüquqşünaslar Assosiasiyası” məlumat yayıb.
Assosiasiya nümayişçilərə qarşı cinayət işlərinin monitorinqinin nəticələrini dərc edir.

Gənc Hüquqşünaslar Assosiasiyasının monitorinqinə əsasən, məhkəmələrdə fərdi hallar nəzərə alınmadan saxlanılan şəxslər üçün azadlıqdan məhrumetmə cəzası tətbiq edilir. Saxlanılanlar arasında tələbələr, sosial cəhətdən həssas şəxslər və ailələrini təkbaşına təmin edən şəxslər də var.

Onların öz hesabatlarına görə, ittihamlar çox vaxt inandırıcı sübutlara əsaslanmır və hakimlər ittihamları əsaslandırmaqda az maraqlıdırlar.

Qeyri-hökumət təşkilatının məlumatına görə, saxlanılan şəxslər əsasən məhkəmələr tərəfindən məhəl qoyulmayan zorakılıq, alçaldıcı rəftara, hüquqların pozulmasına işarə edirlər.

“Aksiyalarla bağlı 30-dan çox vətəndaş cinayət qanunvericiliyinə əsasən həbs edilib. Bundan əlavə, indiyədək mitinq iştirakçılarına qarşı amansız cinayətlər törədən hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarından heç biri cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməyib. SİA-nın Xüsusi İstintaq Xidmətinə dəfələrlə müraciət etməsinə baxmayaraq, 2023-cü ilin mart və 2024-cü ilin aprel-may aylarında keçirilən etiraz aksiyaları da daxil olmaqla, polis zorakılığı halları araşdırılmamış qalır. Bu cür aşağı hesabatlılıq cəzasızlığı praktikaya çevirir. Eyni zamanda, fəallara qarşı cinayət-hüquqi vasitələrdən istifadə artır, bunun məqsədlərindən biri fərqli fikirlərin qarşısını almaqdır”, - deyə təşkilatın bəyanatında qeyd olunur.

Təşkilatın məlumatına görə, həbs edilmiş bir neçə nümayişçi saxlanarkən daşınma zamanı və ya şöbədə düzgün olmayan rəftar faktları barədə məlumat verib.

“Aleko Elisaşvili ifadəsində bildirib ki, onu həbs edəndə maşına mindiriblər və döyüblər. Saba Sxvitaridze işgəncə və qeyri-insani rəftar təcrübəsini ətraflı təsvir edib. Skvitaridzenin sözlərinə görə, o, polis tərəfindən Zestafoni yolunda saxlanılıb, bunun səbəbi açıqlanmayıb, ona vəkillə əlaqə saxlamağa imkan verməyib, sonra Qori yaxınlığında  naməlum əməliyyat qrupu tərəfindən Diqomidəki polis bölməsinə  təhvil verilib.

Dighomda bölmə binasının beşinci mərtəbəsində 4 maskalı şəxs ona fiziki təzyiq göstərərək döyüb, daha sonra isə həmin binanın səkkizinci mərtəbəsində maskalı patrul geyimində olan şəxs digər şəxslərlə birlikdə ona təzyiü göstərib. Revaz Kiknadze bildirib ki, psixoloji təzyiq və şifahi söyüşlər altında o, törətdiyi cinayəti etiraf etməyə və başqalarını günahlandırmağa məcbur olub ki, bu da onun sistemə sadiq olmasına səbəb olacaq.

Təqsirləndirilən şəxslərin məhkəməyə təqdim etdikləri məlumatlar digər təcrübələrlə yanaşı, işgəncələrin, insanlara qarşı qeyri-insani və ləyaqəti alçaldan rəftarın sistemli və genişmiqyaslı xarakter daşıması faktını gücləndirir. Lakin hakimlər bu pozuntulara baxmaqdan çəkinirdilər. Xüsusilə, məsələn, hakim Nana Şamatava zorakılığın cinayət həbsi zamanı, yoxsa inzibati həbs çərçivəsində baş verdiyini dəqiqləşdirib. Vəkillər izah etdilər ki, inzibati həbs zamanı zorakılıq faktı qeydə alınıb, baxmayaraq ki, faktiki olaraq inzibati və cinayət həbsi davamlı xarakter daşıyır. Xüsusilə, ilkin olaraq 48 saat inzibati qaydada həbs edilən təqsirləndirilən şəxslər sonradan bu dəfə cinayət qanunvericiliyinə uyğun olaraq, müvafiq prosessual təminatlar olmadan təcridxanaya qaytarılıblar. Bir çox müttəhimlər də müdafiə hüquqlarının məhdudlaşdırılmasından danışıblar. Hakimin mövqeyinə görə, cinayət həbsi zamanı həmin şəxs birbaşa zorakılığa məruz qalmadığından, bu barədə düşünmək onun səlahiyyətində deyildi. Özünü məhdudlaşdıran bu cür yanaşma, xüsusən də inzibati və cinayət işi arasındakı sərhədin hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən tutulması qanuna uyğun gəlmir və hakimin laqeydliyini önə çəkir.

“Hazırda təqsirləndirilən şəxslərdən heç biri irəli sürülən ittihamları boynuna almayıb və diqqətəlayiq haldır ki, onların əksəriyyəti ilə bağlı aparılmış istintaq hərəkətləri (axtarış/şəxsi axtarış) nəticəsində heç bir qanunsuz əşya götürülməyib”, - deyə məlumatda bildirilir.

Qurumdan verilən məlumata görə, cinayət işləri üzrə məhkəmə iclaslarının monitorinqində hüquqi problemlərlə yanaşı, açıqlıq prinsipini pozan iclaslar haqqında məlumatların əldə olunmaması kimi texniki problemlər də müəyyən edilib.