“Sosial Ədalət Mərkəzi” Rusiyaya ekstradisiyaların dayandırılmasını tələb edir

“Sosial Ədalət Mərkəzi” Gürcüstandan Rusiyaya ekstradisiya edilən 43 yaşlı Dmitri Puşkarovun öldürülməsi faktına münasibət bildirib və məhbusların Gürcüstandan Rusiya Federasiyasına ekstradisiyasının bərpa edilməsini insan hüquqları ilə qəti şəkildə uyğunsuz hesab edib.

InterPress.ge xəbər verir ki, təşkilat yaydığı açıqlamada 2017-2022-ci illər ərzində Rusiya Federasiyasının öz vətəndaşlarının Gürcüstandan ekstradisiyası ilə bağlı Gürcüstana 33 müraciət etdiyini, 29 halda isə Gürcüstanın bu tələbləri təmin etdiyini bildirib. Təşkilatın qiymətləndirməsinə görə, bu, Gürcüstanın Rusiya tərəfinin müraciətlərinin təxminən 90 faizini təmin etdiyini göstərir.

“Sosial Ədalət Mərkəzi”nin məlumatına görə, işgəncə, qeyri-insani və ya ləyaqəti alçaldan rəftarla bağlı real təhlükə mövcud olduğu halda dövlət şəxsin ekstradisiyasını həyata keçirməməlidir.

“Oktyabrın 4-də mediada Gürcüstandan Rusiyaya ekstradisiya edilmiş Dmitri Puşkarovun öldürülməsi barədə məlumat yayıldı. Rusiya mediasının məlumatına görə, o, Kabardin-Balkariya ərazisindən keçən Vladiqafqaz-Adler qatarında öldürülüb. Buna səbəb onun cəzaçəkmə müəssisəsinin bir əməkdaşını öldürməsi, daha üç əməkdaşını isə yaralaması olub.

Sentyabrın 24-də Rusiyanın Baş Prokurorluğu Dmitri Puşkarov və Korney Fedunovun Rusiyaya təhvil verilməsi barədə məlumat yayıb. Rusiya prokurorluğu onları Rusiyada cinayətkar birlik yaratmaqda və ya belə bir birliyin fəaliyyətində iştirak etməkdə, həmçinin narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi ilə bağlı bir sıra cinayətlərdə ittiham edirdi. Gürcüstan Prokurorluğu onların Rusiyaya ekstradisiyası ilə bağlı açıqlama yaymayıb.

Bununla yanaşı, Rusiyanın Baş Prokurorluğunun bu il fevralın 2-də yaydığı məlumatda Gürcüstanın Rusiya tərəfinə Rusiya Cinayət Məcəlləsinin 111-ci maddəsində nəzərdə tutulan cinayəti törətməkdə – sağlamlığa qəsdən ağır zərər vuraraq şəxsin ölümünə səbəb olmaqda – axtarışda olan Nikita Podstavini təhvil verdiyi bildirilib.

Rusiya Baş Prokurorluğu 2026-cı il iyulun 3-də də oxşar məzmunlu açıqlama yayıb və Gürcüstandan ekstradisiya edilən Maksim Çerbakov barədə məlumat verib. İyulun 17-də isə Dağıstan sakini Rasul Kaytmazov Gürcüstandan ekstradisiya edilib.

2026-cı ilin sentyabrında Mixail Timofeyevin Rusiyaya ekstradisiyası məsələsinə də baxılıb. Lakin bu proses BMT-nin İnsan Hüquqları Komitəsinin qərarına uyğun olaraq dayandırılıb və Timofeyev ekstradisiya həbsindən girov qarşılığında azad edilib. Komitə işə baxılması başa çatana qədər Gürcüstanın Timofeyevin ekstradisiyasını və deportasiyasını həyata keçirməsini qadağan edib. Onun həbsi ilə bağlı işi isə Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi tərəfindən araşdırılır.

Gürcüstan Rusiyaya məhbusların ekstradisiyasının dayandırılması barədə qərarı hələ 2022-ci ildə qəbul edib. Gürcüstan tərəfi “Sumbayev Gürcüstana qarşı” işi üzrə Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsində aparılan araşdırma zamanı bildirib ki, Avropa Məhkəməsi bu məsələ ilə bağlı Avropa Şurası çərçivəsində yanaşma formalaşdırana qədər məhbusları Rusiyaya ekstradisiya etməmək öhdəliyi götürüb.

Gürcüstan tərəfi həmin vaxt 2022-ci ilin martından, yəni Rusiya Federasiyasının Avropa Şurasından xaric edilməsindən sonra Gürcüstandan heç bir məhbusun Rusiyaya təhvil verilmədiyini göstərən statistikanı da təqdim edib.

Bununla yanaşı, 2017-2022-ci illər ərzində Rusiya Federasiyası öz vətəndaşlarının Gürcüstandan ekstradisiyası ilə bağlı Gürcüstana 33 dəfə müraciət edib və 29 halda bu tələblər təmin olunub. Bu isə Gürcüstanın Rusiya tərəfinin müraciətlərinin təxminən 90 faizini təmin etdiyini göstərir”, – deyə təşkilatın açıqlamasında bildirilib.

“Sosial Ədalət Mərkəzi” Gürcüstan hökumətini, Ədliyyə Nazirliyini və Baş Prokurorluğu Rusiya Federasiyasına şəxslərin ekstradisiyasını dərhal dayandırmağa çağırıb. Təşkilat bunu Rusiyadakı vəziyyət əsaslı şəkildə dəyişənə və bu məsələ ilə bağlı beynəlxalq ictimaiyyət arasında konsensus yaranana qədər davam etdirməməyi tələb edib.

Təşkilatın qiymətləndirməsinə görə, Rusiya Federasiyasına ekstradisiya praktikasının davam etdirilməsi, xüsusilə də müvafiq ictimai əsaslandırma, fərdi risklərin ciddi qiymətləndirilməsi və real fəaliyyət göstərən müstəqil monitorinq mexanizmləri olmadan həyata keçirildikdə, Gürcüstanın Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 3-cü maddəsi və BMT-nin İşgəncələrə Qarşı Konvensiyasının 3-cü maddəsi üzrə öhdəliklərini pozması ilə bağlı ciddi risk yaradır.

“Sosial Ədalət Mərkəzi” həmçinin Gürcüstan hökumətini, Ədliyyə Nazirliyini və Baş Prokurorluğu Rusiya Federasiyasına ekstradisiyaları dayandırmağa çağırıb.

Təşkilat Baş Prokurorluqdan 2022-ci il martın 16-dan sonra Rusiya Federasiyasından daxil olan ekstradisiya sorğuları, qəbul edilən qərarlar və həyata keçirilmiş ekstradisiyalarla bağlı statistik məlumatları ictimaiyyətə açıqlamağı tələb edib.

Ədliyyə Nazirliyinə isə “Sumbayev Gürcüstana qarşı” işi üzrə Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi qarşısında elan edilmiş moratoriumun dəyişdirilməsinin hüquqi əsaslarını izah etmək, həmçinin artıq həyata keçirilmiş ekstradisiyalar zamanı hansı fərdi təminatların və sonrakı monitorinq mexanizmlərinin tətbiq edildiyini açıqlamaq çağırışı edilib.