Şalva Tabatadze qəbul imtahanlarının nəticələri ilə bağlı yaranmış müzakirələri təhlil edib: 2026-cı ildə dövlət hesabına təxminən 2 min tələbə daha çox təhsil alacaq

Təhsil tədqiqatçısı Şalva Tabatadze vahid milli imtahanların nəticələri ilə bağlı yaranmış geniş müzakirələrə münasibət bildirib. O, sosial şəbəkədə ictimaiyyət üçün açıq məlumatlara əsaslanaraq geniş təhlil yayımlayıb və məlumatları ətraflı şəkildə əks etdirən qrafikləri də təqdim edib.

InterPress.ge xəbər verir ki, Tabatadzenin sözlərinə görə, nəticələrin açıqlanmasından sonra yaranmış mənzərə bir neçə əsas tendensiyanı ortaya qoyur. Onun qeyd etdiyi kimi, 2025-ci illə müqayisədə bakalavr proqramlarına qəbul olunan tələbələrin ümumi sayı kəskin şəkildə azalmayıb.

Tədqiqatçı bildirir ki, dövlət universitetlərində azaldılan yerlər özəl universitetlər arasında bölüşdürülüb. Eyni zamanda, onun sözlərinə görə, 2026-cı ildə ötən illə müqayisədə dövlət maliyyələşməsi hesabına birinci kursda təxminən 2 min tələbə daha çox təhsil alacaq.

Tabatadzenin tam təhlili belədir:

1. 2025-ci illə müqayisədə bakalavr proqramlarına qəbul olunan tələbələrin ümumi sayı kəskin azalmayıb. 2026-cı ildə 2025-ci illə müqayisədə ümumilikdə bakalavr proqramlarına 565 tələbə az qəbul olunub. Dövlət universitetlərində bakalavr proqramlarına qəbul olunan tələbələrin sayı 2 017 nəfər azalıb, özəl universitetlərdə isə bakalavr proqramlarına qəbul olunan tələbələrin sayı 1 452 nəfər artıb.

2. “Əmək bazarının tələblərindən irəli gələrək” dövlət universitetlərində azaldılan yerlər gözlənildiyi kimi özəl universitetlər arasında bölüşdürülüb. Məsələn, hüquq proqramlarında dövlət universitetlərinə 2026-cı ildə 2025-ci illə müqayisədə 652 tələbə az, özəl universitetlərə isə 332 tələbə çox qəbul olunub.

3. Dövlət universitetlərinə qəbul olunan tələbələrin sayı 2025-ci illə müqayisədə gözlənildiyi kimi Tbilisi Dövlət Universitetində və Tibb Universitetində əhəmiyyətli dərəcədə artıb, İlia Dövlət Universitetində və regional universitetlərdə isə azalıb. İstisna olaraq Batumi və Kutaisi universitetlərində artım qeydə alınıb.

4. Ev təsərrüfatlarının, yəni ailələrin ümumi xərclərinin böyük ehtimalla azalması gözlənilmir və ümumi həcmdə artacağı ehtimal olunur. Sadəcə, əvvəl bu xərclər 15 mindən çox tələbə arasında bölüşdürülürdüsə, indi təxminən 11 600 tələbənin ailəsi arasında bölüşdürüləcək.

5. 2025-ci ildə dövlət maliyyələşməsi hesabına müxtəlif həcmdə təxminən 15 500 tələbə təhsil alırdı. Buraya qrant maliyyələşməsi, sözdə pulsuz fakültələr və sosial proqramlar daxildir. 2026-cı ildə isə dövlət maliyyələşməsi hesabına birinci kursda 17 862 tələbə təhsil alacaq. Bu, təxminən 2 min tələbəlik artım deməkdir.

6. Gürcü dili hazırlıq proqramına qəbul olunan tələbələrin sayı təxminən 15% azalıb. Daha konkret desək, 2026-cı ildə gürcü dili üzrə birillik hazırlıq proqramlarına 1 528 tələbə, 2025-ci ildə isə 1 751 tələbə qəbul olunub. Yəni ötən il 223 tələbə daha çox qəbul edilib. Lakin qəbul olunan tələbələrin 98%-i dövlət universitetlərinə qəbul edildiyindən, ailələr təhsil haqqı ödəməli olmayacaqlar.

7. 2026-cı ildə dövlət universitetlərində bakalavr proqramları üçün ayrılmış yerlərdən 3 847-si boş qalıb. 2025-ci ildə isə boş qalan yerlərin sayı 4 483 olub. Bununla belə, ayrılmış və boş qalan yerlər arasındakı faiz nisbəti demək olar ki, eyni səviyyədədir.

8. Boş qalan yerlər əsasən Tbilisi Dövlət Tibb Universitetində, eləcə də regional universitetlərdə — Suxumi, Batumi, Kutaisi şəhərlərindəki hər iki universitetdə, Telavi, Samtsxe-Cavaxeti və Zuqdididə qalıb. Bu, regional universitetlərdə bakalavr proqramlarının seçim imkanlarının məhdud olması, həmçinin gürcü dili üzrə birillik hazırlıq proqramları ilə bakalavr proqramlarının bölüşdürülməsi prinsipi ilə əlaqədardır.

9. Özəl universitetlərdə 2026-cı ildə 3 540 yer boş qalıb, halbuki 2025-ci ildə istifadə olunmayan yerlərin sayı 7 749 olub. Dövlət universitetlərində müəyyən tələb olunan istiqamətlər üzrə qəbulun məhdudlaşdırılması özəl universitetlərə daha çox tələbə cəlb etmək imkanı yaradıb.

Şalva Tabatadze bildirib ki, məlumatlar ətraflı şəkildə əlavə etdiyi qrafiklərdə təqdim olunub.