Gürcüstan QHT-ləri aksiyalar zamanı kimyəvi vasitələrin mümkün istifadəsi ilə bağlı beynəlxalq qurumlara müraciət edib
Bir neçə Gürcüstan qeyri-hökumət təşkilatı birgə müraciətlə Kimyəvi Silahların Qadağan Edilməsi Təşkilatının (OPCW) baş direktoruna, BMT-nin xüsusi məruzəçilərinə və Avropa Şurasının İnsan Hüquqları üzrə Komissarına müraciət edərək Gürcüstanda keçirilən etiraz aksiyaları zamanı hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən insan hüquqlarının ehtimal olunan ağır pozuntuları, eləcə də kimyəvi və eksperimental vasitələrin mümkün istifadəsi ilə bağlı narahatlıqlarını çatdırıblar.
InterPress.ge xəbər verir ki, bu barədə üçüncü sektorun nümayəndələri bu gün keçirilən birgə brifinqdə məlumat veriblər.
Müraciətdə OPCW-nin baş direktoruna öz mandatından istifadə edərək Gürcüstana faktaraşdırıcı və ya istintaq missiyasının göndərilməsi imkanını nəzərdən keçirmək çağırışı yer alır.
QHT-lərin bildirdiyinə görə, beynəlxalq mexanizmlərə təqdim edilən məlumatlar 2024-cü ilin noyabr–dekabr aylarında Tbilisidə baş tutan genişmiqyaslı etirazların yeddi epizodunu əhatə edir. Mövcud sübutlara əsasən, həmin epizodlarda hüquq-mühafizə orqanları su şırnaqlarına qatılmış kimyəvi qıcıqlandırıcılar da daxil olmaqla müxtəlif identifikasiya edilən və edilməyən toksik və eksperimental birləşmələrdən istifadə edib. Nəticədə etirazçılarda ağır və uzunmüddətli sağlamlıq pozuntularının yarandığı iddia olunur.
Sənədləşdirilmiş hallar, tibbi araşdırmalar, zərərçəkənlərin ifadələri və beynəlxalq medianın istintaq materialları göstərir ki, tətbiq edildiyi bildirilən kimyəvi vasitələr müvəqqəti və sürətli təsirlə məhdudlaşmayıb. Kimyəvi maddələrin istifadəsindən uzun müddət sonra da kəskin və davamlı tənəffüs pozuntuları, kimyəvi yanıq əlamətləri, sinir sistemi zədələnmələri, görmə problemləri və digər sağlamlıq fəsadları qeydə alınıb. QHT-lər bunu istifadə olunan maddələrin və tətbiq üsullarının beynəlxalq standartlarla icazə verilən normaları aşması kimi qiymətləndirir.
Gürcüstan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin beş günlük istintaqı və təqdim edilən nəticələr isə QHT-lərin fikrincə, cavablardan daha çox suallar yaradıb və ölkədə effektiv, müstəqil və etibarlı istintaq mexanizminin mövcud olmadığına işarə edib. Xidmət Daxili İşlər Nazirliyinin sərəncamında UN1710 kodlu toksik kimyəvi maddənin olduğunu təsdiqləyib və onun yalnız 4–5 dekabr gecəsi istifadə edilmədiyini bildirib. Bununla belə, həmin maddənin digər altı epizodda tətbiq olunub-olunmaması sualı cavabsız qalıb. QHT-lər istintaq çərçivəsində mühüm məlumatların, ekspert rəylərinin və laborator araşdırma nəticələrinin də lazımi səviyyədə araşdırılmadığını və açıqlanmadığını vurğulayır.
Bu hallar fonunda müraciət müəllifləri OPCW-nin baş direktorunu mandatından istifadə etməyə, eyni zamanda BMT-nin xüsusi məruzəçilərini və Avropa Şurasının İnsan Hüquqları üzrə Komissarını öz səlahiyyətləri çərçivəsində reaksiya göstərməyə, beynəlxalq nəzarəti təmin etməyə və zərərçəkənlərin hüquqlarının qorunması naminə həqiqətin müəyyənləşdirilməsinə töhfə verməyə çağırıblar.
Bəyanatda qeyd olunur ki, məqsəd yalnız keçmişdə baş vermiş ehtimal olunan ağır pozuntuların araşdırılması deyil, həm də gələcək zorakılığın qarşısının alınması və Gürcüstanda beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinin qorunmasıdır. Kimyəvi təsirə məruz qalan şəxslərin istifadə edilmiş birləşmələr barədə tam məlumat almaq hüququnun olduğu, bunun adekvat müalicə üçün vacib sayıldığı bildirilib.
Eyni zamanda, Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Gürcüstan üzrə məruzəçiləri və Monitorinq Komitəsinin Avropa Şurasının İnsan Hüquqları üzrə Komissarını etirazçılara qarşı kimyəvi maddələrin istifadəsinin və bunun insan hüquqlarına təsirinin araşdırılmasına çağıran təşəbbüsü də alqışlanıb.
Birgə bəyanatı “Sapari”, Gürcüstan Gənc Hüquqşünaslar Assosiasiyası (GYA), “Avropa Orbiti – Gürcüstan”, “Prevention for Progress”, İşgəncə Qurbanlarının Psixososial və Tibbi Reabilitasiyası üzrə Gürcü Mərkəzi, “Demokratiyanın Mühafizəçiləri”, Vətəndaş Cəmiyyəti Fondu, Sosial Ədalət Mərkəzi, Gürcüstan Gələcək Akademiyası, Seçkilər və Demokratiya üzrə Beynəlxalq Cəmiyyət, “Transparency International – Georgia” və İqtisadi Siyasət Araşdırmaları Mərkəzi imzalayıb.
