Əhali azalır, yaşlılar artır – BMT Gürcüstanın gələcəyinə dair proqnoz verdi
Gürcüstanın əhalisi azalmaqda davam edəcək.
InterPress.ge xəbər verir ki, bu barədə BMT-nin dərc etdiyi son proqnozda qeyd olunub.
Hesabatın orta ssenarisinə əsasən, ölkədə əhali 2054-ci ilə qədər 3,630 milyon nəfərə, 2100-cü ilə qədər isə 2,978 milyona düşəcək. Bu fonda dünya əhalisi isə növbəti onilliklərdə artmağa davam edəcək və 2080-ci illərin ortalarında təxminən 10,3 milyard nəfərlə pik həddə çatacaq. Lakin əsrin sonuna qədər bu göstərici azacıq azalaraq 10,2 milyard nəfəri təşkil edəcək.
Məlumatlara görə, Gürcüstanda əhalinin ən yüksək sayı 1989-cu ildə qeydə alınıb – 5,519 milyon nəfər. 1995-ci ildə bu rəqəm 4,982 milyona, 2024-cü ildə isə 3,808 milyona enib.
BMT qeyd edir ki, hazırda dünyada hər dörd nəfərdən biri artıq əhalisinin pik həddinə çatmış ölkədə yaşayır.
Hesabatda göstərilir ki, qlobal miqyasda doğum səviyyəsi azalır. 1990-cı illə müqayisədə qadınlar orta hesabla bir uşaq az dünyaya gətirirlər və 2024-cü ildə bu göstərici hər qadına 2,3 uşaq təşkil edib.
COVID-19 pandemiyasından sonra həyat müddəti yenidən artıb – 2024-cü ildə 73,3 il təşkil edib, 2054-cü ildə isə 77,4 ilə yüksələcəyi proqnozlaşdırılır. 2080-ci ildən etibarən 65 yaşdan yuxarı insanların sayı 18 yaşdan kiçik uşaqların sayını ötəcək. Hətta 2030-cu illərin ortalarına qədər 80 yaşdan yuxarıların sayı körpələrdən çox olacaq.
Dünya əhalisi 2022-ci il 15 noyabrda 8 milyarda çatıb. 7 milyarddan 8 milyarda artım üçün 12 il tələb olunsa da, 9 milyarda çatmaq üçün təxminən 15 il lazım olacaq və bu, 2037-ci ilə təsadüf edəcək. Bu, artım tempinin getdikcə zəiflədiyini göstərir.
Lakin bəzi ölkələrdə doğum səviyyəsi hələ də yüksəkdir. Ən yüksək doğum səviyyəsi adambaşına ən aşağı gəliri olan ölkələrdə qeydə alınır. Bu səbəbdən gələcəkdə qlobal əhali artımı daha çox Afrika-Səhraaltı regionunda cəmlənəcək.
Hesabata görə, Çin və Hindistan hər biri 1,4 milyard nəfərlik əhali ilə dünyada ən sıx məskunlaşmış ölkələr olaraq qalır. Lakin Çin 2024–2054-cü illərdə 204 milyon nəfərlik əhali itkisi ilə dünya üzrə ən böyük azalmaya şahidlik edəcək. Əsrin sonuna qədər isə Çin əhalisi 786 milyon nəfər azalaraq, 1950-ci illərin sonundakı səviyyəyə – təxminən 639 milyona enəcək.
Sənəddə vurğulanır ki, 2100-cü ilə qədər miqrasiya 62 ölkədə, o cümlədən ABŞ, Kanada və Avstraliyada əhali artımının əsas hərəkətverici qüvvəsi olacaq. Eyni zamanda, Afrika-Səhraaltı regionunda 2054-cü ilə qədər əhali 79% artaraq 2,2 milyarda çatacaq, əsrin sonunda isə 3,3 milyarda yüksələ bilər.
Beləliklə, BMT-nin proqnozları göstərir ki, dünya əhalisi ümumilikdə artsa da, Gürcüstan kimi bir çox ölkə ciddi demoqrafik azalma ilə üz-üzə qalacaq.
