“ 2024-cü ildə media nümayəndələrinə qarşı 200-ə yaxın şifahi və fiziki zorakılıq, o cümlədən susdurma və hədələmə cəhdləri qeydə alınıb”
2024-cü ildə KİV nümayəndələrinə qarşı 200-ə qədər şifahi və fiziki zorakılıq, o cümlədən müxtəlif formada hədə-qorxu gəlmə və onları susdurmağa cəhd faktı qeydə alınıb ki, onların da 80%-i oktyabrın sonundan bu günə kimi baş verib.
InterPress.ge xəbər verir ki, bu barədə “Transparency İnternational - Georgia” qeyri-hökumət təşkilatının mediaya qarşı zorakılıq halları və onlara dövlətin reaksiyası ilə bağlı hesabatında qeyd olunub.
Hesabatda qeyd edilir ki, 2024-cü ildə jurnalistlərə qarşı açıq şəkildə qeydə alınan zorakılıq halları 2023-cü ilin analoji göstəricisindən təxminən 5 dəfə çoxdur.
Onların öz bəyanatına görə, 2024-cü il müxtəlif zorakılıq hallarının kəskin artması və “Gürcü arzusu”nu tənqid edən medianın fəaliyyətinə müdaxilə baxımından həyəcanverici olub.
Bundan əlavə, hesabatda qeyd olunur ki, yanvarın 1-dən noyabrın 30-dək jurnalistlərin peşə fəaliyyətinə qanunsuz mane olma faktları ilə bağlı ümumilikdə 16 cinayət işi üzrə araşdırmalara başlanılıb, onlardan 9-un istintaqı davam etdirilir.
“Son bir ay ərzində bütün Gürcüstanda Avropayönlü mitinqlərin işıqlandırılması zamanı jurnalistlərə qarşı zorakılıq faktları xüsusilə diqqətəlayiqdir. Noyabrın 28-də Avropayönlü etirazlar başlayandan bu günə qədər qeyri-hökumət təşkilatları media nümayəndələrinin hüquqlarının pozulması ilə bağlı 90-dan çox faktı qeydə alıb. Bunlar arasında: qəsdən hücum, ağır fiziki xəsarət, qanunsuz həbs, cərimə, qəsdən avadanlıq zədələnməsi, jurnalist fəaliyyətinə qeyri-qanuni müdaxilə, qazın, çiləyicilərin və su axınının işə salınması nəticəsində xəsarət, hədə-qorxu, təhqirlər olub.
Avropayönlü aksiyanın işıqlandırılması zamanı qondarma “Tituşkalar” canlı yayımda “TV First” telekanalının jurnalisti Maka Çixladze və onun operatoru Giorgi Şeiruliyə vəhşicəsinə hücum ediblər. Həmçinin canlı yayımda xüsusi təyinatlıların məqsədyönlü hücumu nəticəsində “Formula” teleşirkətinin jurnalisti Quram Roqava başından ağır xəsarətlərlə xəstəxanaya çatdırılıb. Hazırda reabilitasiya kursu keçir. Aksiyalar zamanı onlarla başqa jurnalist və operator ağır yaralanıb və onlara tibbi yardım lazım olub. Bu il oktyabrın 26-da keçirilən parlament seçkiləri günü də jurnalistlər üçün çətin olub, “Mediachecker”in məlumatına görə, 70 media nümayəndəsinin işləməsinə mane olub.
“Transparency İnternational-Georgia” bu il də jurnalistlərə qarşı törədilmiş cinayətlərin statistikası və hüquqi cavabla bağlı məlumat istəyib.
Xüsusi İstintaq Xidmətinin məlumatına görə, 2024-cü il yanvarın 1-dən noyabrın 30-dək olan müddətdə ümumilikdə 16 cinayət işi üzrə istintaq başlanılıb, onlardan 9-nun istintaqı davam etdirilir. Bundan başqa, Baş Prokurorluq tərəfindən 7 şəxs barəsində cinayət işi başlanıb, 1 cinayət işi üzrə istintaqa xitam verilib. Xüsusi İstintaq Xidmətinin cavabından hər hansı bir işin istintaqının sona çatıb-çatmaması, təqsirkarların cəzalandırılıb-cəzalandırılmaması bəlli deyil.
Jurnalistlərə və mediaya qarşı zorakılığa 5 əsas kateqoriya daxildir: media nümayəndələrinə qarşı açıq hücumlar; Jurnalistlərin qanunsuz saxlanması və cərimələnməsi; media nümayəndələrinə qarşı iddia edilən təhdidlər, təzyiqlər və təhdid cəhdləri; Parlamentin akkreditasiya qaydasından mediaya qarşı istifadə etməsi; Mediaya qarşı ədalətdən istifadə.
2024-cü ildə Rabitə Komissiyasının tənqidi yayımçılara qarşı neqativ rolu bir daha aydın şəkildə vurğulandı ki, bu da seçkiqabağı dövrdə, Komissiyanın “Gürcü arzusu”nun şikayətləri əsasında bir sıra sənədlər hazırlaması ilə özünü daha qabarıq göstərdi. Hökuməti tənqid edən televiziyalara qarşı qanun pozuntularına dair mübahisəli protokollar, məhkəmə buna əsaslanaraq onları cərimələdi. Rabitə Komissiyasının fəaliyyəti “Media Ombudsmanı” tərəfindən də mənfi qiymətləndirilib və bildirib ki, Komissiya məhkəmə ilə birlikdə “seçki dövründə növbəti dəfə tənqidi medianın cəzalandırılmasında şərik olub”. Doğrudur, seçkiqabağı dövrdə Rabitə Komissiyası hökumətyönlü yayımçılara bir sıra pozuntu protokolları verib, lakin ümumilikdə bu, Rabitə Komissiyasının qərarlarının tənqidi televiziya stansiyalarına və ümumilikdə seçkiqabağı mühitə vurduğu düzəlməz zərəri tarazlaşdıra bilməz. .
Bundan əlavə, 2024-cü ildə də xarici jurnalistlərin ölkəyə daxil olmaması tendensiyası saxlanması əlamətdardır. Bu il Gürcüstanda baş verən prosesləri işıqlandırmaq istəyən bir çox xarici jurnalistlərə heç bir əsas olmadan imtina edilib.
Jurnalistlərə tez-tez hücum etmək, onlara hədə-qorxu gəlmək və onların peşə fəaliyyətinə mane olmaq cəhdləri, hədə-qorxu və nüfuzdan salmaq “Gürcü arzusu”nun media mühitinin yaxşılaşdırılması və jurnalistlər üçün təhlükəsiz iş şəraitinin təmin edilməsi baxımından siyasi iradəsinin olmadığını açıq şəkildə göstərir. Üstəlik, media nümayəndələrinə qarşı törədilmiş cinayətlərin araşdırılmaması, günahkarların cəzasız qalması belə bir təəssürat yaradır ki, bu cür hərəkətlərə onlar tərəfindən həvəsləndirilir və yol verilir.
Bir partiyanın ətrafında cəmləşmiş hakimiyyətin müxtəlif qollarının yalnız eyni partiyanın hakimiyyətini möhkəmləndirmək məqsədinə xidmət etdiyi və əsas məqsədini əldən verdiyi halda mediaya qarşı cinayətlərə qarşı dövlət qurumlarının acizliyi və səmərəsiz fəaliyyət göstərməsi dövləti ələ keçirməyin əyani nümunəsidir. Bu isə cəmiyyətin maraqlarına qərəzsiz xidmət etmək deməkdir”, - hesabatda deyilir.
