Lana Qaldava: “Penitensiar sistemdə ciddi problemlərin olduğunu göstərən ağır faktlarla qarşılaşırıq”

Son günlər Gürcüstanın penitensiar sistemində baş verən bir sıra ağır faktlar həbsxanalarda ciddi problemlərin olduğunu göstərir. Bunu “Lelo – Güclü Gürcüstan” üzvü Lana Qaldava bildirib.

InterPress.ge xəbər verir ki, Qaldavanın sözlərinə görə, son günlər məhbusun intihar etməsi, məhkum Davitadzənin ağır vəziyyəti və penitensiar müəssisədən yayılan ağır görüntülər sistemdə ciddi problemlərin mövcudluğuna işarə edir.

“Bütün bunlar o şəraitdə baş verir ki, “Gürcü Arzusu” hakimiyyətə əvvəlki hakimiyyət dövründə mövcud olmuş, xüsusilə insan hüquqlarının müdafiəsi və penitensiar sistem sahəsindəki ağır pozuntuların aradan qaldırılacağı vədi ilə gəlib.

Problemlər həm də onunla bağlıdır ki, 2027-ci ilin büdcəsində 35 milyon lari artım nəzərdə tutulub və büdcə 358 milyon lariyə çatır. Lakin bu büdcə göstəricisində səhiyyə vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına cəmi 12 milyon lari ayrılıb. Penitensiar sistemə ixtisaslı kadrların əlavə edilməsi barədə isə heç nə deyilmir. Halbuki buna ehtiyac var və görürük ki, həbsxanalar həddindən artıq yüklənib. Penitensiar sistemdə məhkumların cəzanı ləyaqətli şəraitdə çəkməsi üçün kifayət qədər əməkdaş yoxdur.

Bunun əvəzinə nə əldə edirik? Əməkdaşların sayı artmır, penitensiar sistemdə məhkumların vəziyyəti yaxşılaşmır, lakin maaşlar artır. Maaş artımından çox yaxşı və rahat vəziyyətdə olan şəxslərin gəlirləri yüksəlir, məhbusların vəziyyəti isə yenə də pisləşir.

Bu, “Gürcü Arzusu”nun hakimiyyətə əvvəlki hakimiyyət dövründə mövcud olmuş, xüsusilə insan hüquqlarının müdafiəsi və penitensiar sistemdəki ağır pozuntuların aradan qaldırılacağı vədi ilə gəldiyi bir vaxtda baş verir.

14 ildən sonra eyni göstəriciyə qayıdırıq: həbsxanalarda məhkumların sayı rekord həddə çatıb və artıq 12 min nəfəri keçib. Görürük ki, xüsusilə Qldani, Ksani və Kutaisi həbsxanalarında həddindən artıq doluluq göstəricisi yüksəkdir və bu, 30, 35, hətta 55 faizə çatır.

Bu faizlər yalnız rəqəmlər deyil. Məhbus yalnız kameradan ibarət deyil. Məhbusun cəzanı ləyaqətli şəraitdə çəkməsi, xidmətlərə, səhiyyə xidmətlərinə və təhsil xidmətlərinə çıxışının olması, penitensiar sistemdə kifayət qədər və ixtisaslı kadrların çalışması vacibdir. Lakin mövcud vəziyyətdə yalnız maaş artımı görürük.

Biz büdcənin artırılmasının əleyhinə deyilik. Lakin tələb edirik ki, şəffaflıq təmin olunsun və büdcə penitensiar sistemdə vəziyyətin yaxşılaşdırılmasına, infrastruktur problemlərinin həllinə, məhbusların gündəlik həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına yönəldilsin.

Məsələn, Davitadzənin işi. Penitensiar sistem hətta rezonans doğuran və insan ləyaqətini alçaldan görüntülərin yayılması və cəmiyyətin böyük marağı olduğu bir şəraitdə belə, bu günlər ərzində onun təhlükəsizliyini qoruya bilmədi. O, etiraz əlaməti olaraq həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli əşyaları uda bilib. Yəni sistem acizdir. Penitensiar sistemdə “oğru dünyası”nın təsirinin artmasından isə heç danışmıram.

Biz, “Güclü Gürcüstan – Lelo”, büdcənin artırılmasının əleyhinə deyilik, lakin büdcə vəsaitlərinin qeyri-bərabər bölüşdürülməsinin əleyhinəyik. Hər bir tetri vəsaitin xərclənməsində maksimum şəffaflıq tələb edirik!

Məhbusların cəzaçəkmə şəraitinin ləyaqətli olmasını, “Gürcü Arzusu”nun repressiyaların çıxış yolu olmadığını anlamasını tələb edirik. Bu, həm də alternativ, qeyri-həbs cəzalarının daha az tətbiq olunmasında özünü göstərir. Demək olar ki, hər kəsə həbs cəzası verilir və nəticədə xidmətlərə bərabər çıxışın olmadığı, həddindən artıq yüklənmiş həbsxanalar yaranır.

Biz məhbusların hüquqi vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasını, cəzanın ləyaqətli şəraitdə çəkilməsini və ən azı BMT standartlarında nəzərdə tutulan minimum qaydaların təmin edilməsini tələb edirik.

Şəffaflıq və ölkənin penitensiar sistemində qeyri-bərabər hüquqi vəziyyətin və cinayətkar klanın güclənməsinə şərait yaradan bütün şəxslərin cəzalandırılması tələb olunur. Əks halda bu, büdcə vəsaitlərinin təyinatından kənar xərclənməsi deməkdir”, – deyə Lana Qaldava bildirib.