ამის შესახებ ინფორმაციას InterPress.ge აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროზე დაყრდნობით ავრცელებს.
ინფორმაციის თანახმად, სომხეთში წარდგენილ საარბიტრაჟო ცნობაში აზერბაიჯანული მხარე სომხეთისგან მოითხოვდა კომპენსაციას და ფინანსურ კომპენსაციას 1991 წლიდან 2020 წლამდე ჩვენი ტერიტორიების თითქმის 30-წლიანი უკანონო ოკუპაციის დროს ენერგორესურსებზე აზერბაიჯანის სუვერენული უფლებების დარღვევისთვის.
აზერბაიჯანის ჩამორთმევით ენერგორესურსების ყარაბაღის რეგიონში სამხედრო ძალის გამოყენებით, აზერბაიჯანის ენერგორესურსების საკუთარი სარგებლობისთვის და აზერბაიჯანის ენერგორესურსების ეროვნული ენერგეტიკული პოლიტიკისა და გარემოსდაცვითი ვალდებულებების შესაბამისად განვითარების შესაძლებლობის ჩამორთმევით, სომხეთი დაარღვია ენერგეტიკული ქარტიის ხელშეკრულების მრავალი დებულება და დაარღვია საერთაშორისო სამართლის ფუნდამენტური პრინციპები.
აზერბაიჯანის სახელმწიფოთაშორისი პრეტენზია სომხეთის მიმართ ენერგეტიკული ქარტიის ხელშეკრულების შესაბამისად არის სომხეთის მიერ ყარაბაღის რეგიონის მდიდარი ჰიდროენერგეტიკული რესურსების უკანონო ექსპლუატაცია.
აზერბაიჯანის შიდა წყლის რესურსების 25%-ის კონცენტრაციამ ყარაბაღის რეგიონში ჰიდროელექტროენერგიის წარმოების ოპტიმალურ ადგილად აქცია.
სომხეთის მიერ არალეგალურად მოქმედი ჰიდროელექტროსადგურებიდან ყველაზე დიდია ტარტარის ჰიდროელექტროსადგური (Tartar HPP), რომელიც მდებარეობს სარსანგის წყალსაცავში, რომელიც მდინარე ტარტარზეა აგებული. 1994 წელს სომხეთმა აზერბაიჯანის სუვერენული ტერიტორიების წინააღმდეგ სამხედრო აგრესიის ფარგლებში წაართვა სარსანგის წყალსაცავი და ტარტარჰესი.
სომხეთმა ოკუპაციის დროს აზერბაიჯანის სუვერენულ ტერიტორიაზე ააშენა მინიმუმ 37 დამატებითი არასანქცირებული ჰიდროელექტროსადგური.
თარტარჰესის მიერ წარმოებულ ელექტროენერგიასთან ერთად, ამ დამატებითი არასანქცირებული ობიექტების წარმოება ცალსახად გამოვლინდა სომხეთში „ექსპორტის წყაროდ“. აზერბაიჯანის კუთვნილი ჰიდროენერგეტიკული რესურსების უკანონო ექსპლუატაციის ხელშეწყობის მიზნით, სომხეთმა შექმნა ელექტროენერგიის განაწილების „ერთიანი სისტემა“ სომხეთში ყოფილი ოკუპირებული ტერიტორიებიდან, „აწესრიგა სომხეთის ტერიტორიიდან ელექტროენერგიის ყოველდღიური წარმოების მოცულობა“ და გამოსცა ყალბი“ ლიცენზიები“ ენერგეტიკულ კომპანიებს რეგიონში არსებული ობიექტების ოპერირების მიზნით.“
ამავდროულად, ოკუპაციის დროს სომხეთმა არალეგალურად გამოიყენა აზერბაიჯანის თართარის რაიონის ჩარდაგლის ქვანახშირის მაღარო ირავანის თბოელექტროსადგურში გამოსაყენებლად.
საბოლოოდ, აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე დამატებითი ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის აშენებით შექმნა პირობები აზერბაიჯანის ჰიდროენერგეტიკისა და ქვანახშირის რესურსების უკანონო ათვისებისთვის. მაგალითად, სომხეთმა დააფინანსა ნახშირის ტრანსპორტირების ახალი მაგისტრალის მშენებლობა, რომელიც აღწერილია, როგორც „პირდაპირი მაშველი ხაზი“ ოკუპირებულ ტერიტორიებსა და სომხეთს შორის, რომელიც „მნიშვნელოვან როლს“ შეასრულებს სომხეთის უსაფრთხოებაში.
სომხეთმა ასევე გააუქმა არსებული ენერგეტიკული სატრანზიტო ობიექტები, როგორიცაა ბუნებრივი გაზსადენი, რომელიც აკავშირებს ევლახს ნახჩევანთან აზერბაიჯანში. ამგვარად, ოკუპაციის შედეგად ნახიჩევანს გაზის მიწოდება შეუწყდა.
ამ საარბიტრაჟო საქმის მიზანია სამართლიანობის უზრუნველყოფა და კომპენსაცია სომხეთისთვის აზერბაიჯანის საერთაშორისოდ აღიარებულ სუვერენულ ტერიტორიაზე სომხეთის მიერ ენერგორესურსების თითქმის 30-წლიანი უკანონო ექსპლუატაციისა და უზურპაციის საპასუხოდ.
