კონტაქტიჩვენ შესახებ—
ბოლო:
არჩილ გორდულაძე: ნიკა გვარამიამ თავადვე აღიარა, რომ ევროკავშირმა საქართველოსთან მოლაპარაკებების პროცესი 2024 წლის ივნისში თავად შეაჩერა. აღნიშნული ადასტურებს იმას, რომ მთელი ამ ხნის განმავლობაში არაკონსტიტუციური პარტიების მიერ ნაწარმოები კამპანია სიცრუე იყომარნეულში ახალგაზრდა მამაკაცი დაჭრესისრაელის არჩევნების წინასწარი შედეგებით, ნეთანიაჰუს ბლოკი 57 მანდატს მოიპოვებსშალვა პაპუაშვილი - ჩვენ შეგვიძლია ავაშენოთ თანამედროვე სკოლები, გამოვიყენოთ საუკეთესო ტექნოლოგიები, მაგრამ საბოლოოდ განათლების ხარისხს განსაზღვრავს ის ადამიანი, რომელიც კლასში შედის - მასწავლებლის პროფესია სახელმწიფოს მშენებლობის ერთ-ერთი ყველაზე უშუალო ფორმაანიკა ჩერქეზიშვილი - „ლელო - ძლიერი საქართველო“ კატეგორიულად მოითხოვს სათამაშო ბიზნესის სამართლიან დაბეგვრას - სახელმწიფომ უნდა შეწყვიტოს ამ მასშტაბის ბიზნესისთვის ახალი შეღავათების შეთავაზებასაკონსტიტუციო სასამართლოში ხუთი ოპოზიციური პარტიის არაკონსტიტუციურად ცნობასთან დაკავშირებით სხდომა ხვალ, 11:00 საათიდან განახლდებამიხეილ სააკაშვილი - ახლა არავის გარიყვის დრო არ არის, 2024-ში რომ დაეჯერებინათ ჩემთვის და ერთი ცენტრით გავსულიყავით, ივანიშვილი აღარ იარსებებდაირაკლი კობახიძე - განათლებული და პატრიოტი მომავალი თაობების აღზრდაში მთავარი როლი სწორედ პედაგოგებს აკისრიათ, ამიტომ, მასწავლებლის პროფესიის პრესტიჟის ამაღლება უმნიშვნელოვანესი საზოგადოებრივი და სახელმწიფოებრივი ამოცანააარჩილ გორდულაძე: ნიკა გვარამიამ თავადვე აღიარა, რომ ევროკავშირმა საქართველოსთან მოლაპარაკებების პროცესი 2024 წლის ივნისში თავად შეაჩერა. აღნიშნული ადასტურებს იმას, რომ მთელი ამ ხნის განმავლობაში არაკონსტიტუციური პარტიების მიერ ნაწარმოები კამპანია სიცრუე იყომარნეულში ახალგაზრდა მამაკაცი დაჭრესისრაელის არჩევნების წინასწარი შედეგებით, ნეთანიაჰუს ბლოკი 57 მანდატს მოიპოვებსშალვა პაპუაშვილი - ჩვენ შეგვიძლია ავაშენოთ თანამედროვე სკოლები, გამოვიყენოთ საუკეთესო ტექნოლოგიები, მაგრამ საბოლოოდ განათლების ხარისხს განსაზღვრავს ის ადამიანი, რომელიც კლასში შედის - მასწავლებლის პროფესია სახელმწიფოს მშენებლობის ერთ-ერთი ყველაზე უშუალო ფორმაანიკა ჩერქეზიშვილი - „ლელო - ძლიერი საქართველო“ კატეგორიულად მოითხოვს სათამაშო ბიზნესის სამართლიან დაბეგვრას - სახელმწიფომ უნდა შეწყვიტოს ამ მასშტაბის ბიზნესისთვის ახალი შეღავათების შეთავაზებასაკონსტიტუციო სასამართლოში ხუთი ოპოზიციური პარტიის არაკონსტიტუციურად ცნობასთან დაკავშირებით სხდომა ხვალ, 11:00 საათიდან განახლდებამიხეილ სააკაშვილი - ახლა არავის გარიყვის დრო არ არის, 2024-ში რომ დაეჯერებინათ ჩემთვის და ერთი ცენტრით გავსულიყავით, ივანიშვილი აღარ იარსებებდაირაკლი კობახიძე - განათლებული და პატრიოტი მომავალი თაობების აღზრდაში მთავარი როლი სწორედ პედაგოგებს აკისრიათ, ამიტომ, მასწავლებლის პროფესიის პრესტიჟის ამაღლება უმნიშვნელოვანესი საზოგადოებრივი და სახელმწიფოებრივი ამოცანაა
TVლაივი

ევრაზიული კვლევების ცენტრის მკვლევარმა აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის სამხედრო კონფლიქტი შეაფასა - EXCLUSIVE

161
ევრაზიული კვლევების ცენტრის მკვლევარმა აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის სამხედრო კონფლიქტი შეაფასა - EXCLUSIVE
მოსასმენად დააჭირეთ

ფრანგმა ისტორიკოსმა, პოლიტოლოგმა, ევრაზიის კვლევების ცენტრის მკვლევარმა მაქსიმ გუენმა აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის ომი და არსებული სამხედრო მდგომარეობა შეაფასა.

მ.გაუენმა InterPress.ge-ს კითხვებს უპასუხა.

InterPress.ge ინტერვიუს მკითხველს წარუდგენს:

როგორ ფიქრობთ, რატომ გაუარესდა ვითარება სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვარზე მიმდინარე წლის 12 სექტემბერს? როგორ შეგიძლიათ შეაფასოთ?

„საიდუმლო არ არის, რომ სომხურ სარდლობას ჰყავს ბევრი რევანშისტი ოფიცერი, რომლებიც ოცნებობენ ახალ ომზე (რუსეთის ან ირანის დახმარებით), რათა ეწინააღმდეგონ აზერბაიჯანელების დაბრუნება ადრე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე. არა მგონია, ნიკოლ ფაშინიანი იყოს მათ მხარეს. მართლაც, მან არ გაასუფთავა სამხედროები, რადგან ეშინოდა გადატრიალების (როგორც გიულენის სექტა თურქეთში ცდილობდა ძალაუფლების ძალით ხელში ჩაგდებას 2016 წლის ივლისში, მაშინვე მას შემდეგ, რაც შეიტყო, რომ მთავარი გიულენისტი ოფიცრები უნდა გაათავისუფლონ სამსახურიდან). რატომ გაუარესდა მდგომარეობა განსაკუთრებით სექტემბერში? სულ მცირე ორი ნიშანია: აგვისტოს ბოლოს მოლაპარაკებები გაუმჯობესდა შარლ მიშელის ეგიდით; სომხეთის რევოლუციური ფედერაციის (ARF) მსოფლიო ოფისის წევრმა ფრანკ "მურად" პაპაზიანმა სექტემბერში განაცხადა, რომ "დიდი სიურპრიზი" იქნებოდა სომხეთში შესვლის აკრძალვის დაწესებამდე ცოტა ხნით ადრე. ამავდროულად, ARF არ მალავს თავის სურვილს განახორციელოს ხელისუფლების შეცვლა ერევანში ნებისმიერი გზით, მათ შორის ძალადობრივი დემონსტრაციებით და მთავრობის შენობაში ნებართვის გარეშე შეჭრის მცდელობით. გარედან, ეს შეტაკებები, როგორც ჩანს, არის გეგმა B წარუმატებელი აღების შემდეგ. სხვათა შორის, ARF იყო ხელისუფლებაში, როდესაც სომხეთი თავს დაესხა საქართველოს (1918 წელს). 2008 წელს ARF ღიად მოაწყო პრორუსული ანტიქართული გამოსვლები დიასპორაში. ცოტა ხნის წინ (2020 წლის დეკემბერი) ბატონმა პაპაზიანმა მხარი დაუჭირა კრემლის პოზიციის სრულ შესაბამისობას. ამ თარიღის შემდეგ მას აზრი არ შეუცვლია“.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს ოფიციალური განცხადებით, სომხეთმა აზერბაიჯან-სომხეთის საზღვარზე ბოლო დროს განვითარებული მოვლენების დროს განახორციელა ფართომასშტაბიანი სამხედრო პროვოკაცია, როგორ ფიქრობთ, რისთვის ჩაიდინა სომხეთმა ფართომასშტაბიანი სამხედრო პროვოკაცია აზერბაიჯანის წინააღმდეგ. ?

„არ ვფიქრობ, რომ სომხეთს რაიმე მიზნები აქვს. მაგრამ ოფიცრებს, რომლებმაც ეს გადაწყვიტეს, როგორც აღვნიშნე, სურდათ რუსეთის ან ირანის (კონფლიქტში) ჩართვა. კრემლს არ სურს სამშვიდობო შეთანხმება ევროკავშირის (EU) შუამავლობით და ირანელი მოლლები კატეგორიულად ეწინააღმდეგებიან ზანგეზურის დერეფნის პროექტს არსებულ კონტექსტში. მითუმეტეს დღევანდელ კონტექსტში. მე მომხრე ვარ თურქეთსა და ისრაელს შორის სრული შერიგების და შედეგად, ისრაელ-თურქეთ-აზერბაიჯანის სამკუთხედის აღდგენის, როგორც ეს იყო 2007-2008 წლებში (მაგრამ თურქეთისა და აზერბაიჯანის უფრო ძლიერი არმიებით), მათ შორის ჩრდილო-დასავლეთის რაიონები (ირანის), სადაც ძირითადად ეთნიკური აზერბაიჯანელები ცხოვრობენ, ვგულისხმობ შიდა არეულობის ზრდას, მათ შორის ისლამისტურ რეჟიმს არ სურს მიმზიდველი აზერბაიჯანი და ამიტომ ყოველთვის მხარს უჭერდა სომხურ ნაციონალიზმს.

თქვენი აზრით, რატომ არ ეთანხმება სომხეთი დერეფნის საკითხს?

არის ორი მიზეზი. პირველი არის ნიკოლ ფაშინიანსა და ილჰამ ალიევს შორის აზრთა სხვადასხვაობა დერეფნის ბუნებასთან დაკავშირებით - მაგრამ ეს უთანხმოება შეიძლება მოგვარდეს მოლაპარაკებების გზით და ჯერ კიდევ 2021 წლის ოქტომბერში ბატონმა ფაშინიანმა გამამხნევებელი სიტყვა წარმოთქვა ამ კუთხით. მეორე, მიზეზები, რომლებიც უკვე აღვნიშნე: არმიაში შეიარაღებული ძალების რევანშისტური ელემენტები და რესპუბლიკური პარტიის ნარჩენები (ხელისუფლებაში 1998-2018 წლებში) ეწინააღმდეგებიან მშვიდობას და მით უმეტეს, დერეფნის საკითხს, რომელსაც ისინი მიიჩნევენ, როგორც ნაბიჯი სომხეთის სუვერენიტეტის წინააღმდეგ. მაგალითად, ბატონი პაშინიანის შიშის სრულად გასაგებად, უნდა იცოდეთ, რომ ანტისამშვიდობო დემონსტრაციების (მათ შორის, რა თქმა უნდა, დერეფნის ჩათვლით) მთავარ ორგანიზატორთა შორის არის ჰამპიგ სასუნიანი. ARF-ის ეს წევრი 1984 წელს გაასამართლეს კალიფორნიაში 1982 წელს ლოს-ანჯელესში თურქეთის გენერალური კონსულის მკვლელობისთვის. ის ციხეში თითქმის 40 წელი იყო (1982 წლის იანვარი - 2021 წლის ოქტომბერი). ის ადრე არ გაათავისუფლეს მისი უშედეგო თავდაცვის სტრატეგიის გამო: 2002 წლამდე უარყო მკვლელობაში მონაწილეობა და უარი თქვა ზემდგომების ვინაობაზე, რაც რთული იყო აშშ-ს მართლმსაჯულების სისტემისთვის პატიება. რასაც მისი პარტია სთხოვდა, რაც არ უნდა მტკივნეული ყოფილიყო მისთვის, ის აკეთებდა. მიუხედავად მისი მხარდამჭერების მიერ ლინჩის რისკისა, ბ-ნი ფაშინიანი არ დააყოვნებს მოკვლას. 1999 წელს სომხეთის პრემიერ-მინისტრი მოკლეს, რადგან ის აზერბაიჯანთან სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმებას განიხილავდა. ირკვევა, რომ კომანდოს უფროსი არფ-ის წევრი იყო.
12 სექტემბრის ღამეს სომხეთის შეიარაღებული ძალების ნაწილებმა კიდევ ერთხელ მიზანმიმართულად და უხეშად დაარღვიეს საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებული პრინციპები და ნორმები, ადამიანის ძირითადი უფლებები, აზერბაიჯანის, სომხეთისა და რუსეთის ლიდერებს შორის ხელმოწერილი სამმხრივი დეკლარაციის პირობები. 2020 წლის 10 ნოემბერს და აზერბაიჯან-სომხეთის სახელმწიფომ საზღვრის დაშკასანის, ქალბაჯარისა და ლაჩინის მიმართულებით ფართომასშტაბიანი დივერსია გამოიწვია.

გთხოვთ, კომენტარი გააკეთოთ სომხეთის შეიარაღებული ძალების დივერსიული ჯგუფების მორიგი ფართომასშტაბიანი სამხედრო პროვოკაციაზე, განსაკუთრებით ბნელ ამინდში, ტერიტორიის მთიანი რელიეფის და არსებული ხეობის უფსკრულის გამოყენებით სხვადასხვა მიმართულებით, განსაკუთრებით იმ ადგილებში, სადაც მიმდინარეობს სარესტავრაციო და სამშენებლო სამუშაოები, მიწოდების გზების მოპოვება.

„ეს არის ერთგვარი ასიმეტრიული ომი. სომხური სარდლობა, მათ შორის ყველაზე ფანატიკოსი ნაციონალისტი ოფიცრები, მიხვდნენ, რომ აზერბაიჯანი ყველაზე ძლიერია 2020 წლის შემდეგ. მათაც კი, ვისაც სურს რუსეთის და/ან ირანის ჩარევა, იცის, რომ ეს მაშინვე არ შეიძლება მოხდეს. ამიტომ აირჩიეს პროვოკაციის ეს სტრატეგია უმიზეზო სროლის კლასიკური მეთოდებით და აზერბაიჯანელებისთვის ყველაზე მგრძნობიარე, ანუ სამთო მოპოვება. ნახშირწყალბადების მარაგებიდან მიღებული შემოსავლები საშუალებას იძლევა მაღალტექნოლოგიური იარაღის შეძენა. აზერბაიჯანის სახელმწიფოს ორგანიზაციულ შესაძლებლობებს, ისევე როგორც თურქეთთან და ისრაელთან ალიანსებს, შეუძლიათ შექმნან ხარისხიანი არმია ნატოს სტანდარტების შესაბამისად, მაგრამ ვერაფერი სწრაფად გაასუფთავებს უზარმაზარ ტერიტორიებს ნაღმებისგან. პროვოკატორებმა იცოდნენ, რომ სამთო დანაყოფის საქმიანობაზე მეტად აზერბაიჯანელებს ვერაფერი გააბრაზებდა. სინამდვილეში, დივერსიის სტრატეგია ძალიან ძველი იდეაა სომხურ ნაციონალიზმში, დაწყებული 1890-იანი წლებიდან (მაგრამ მაშინ ეს იყო ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ). საშუალებები განსხვავებულია, მაგრამ საგარეო ინტერვენციის პროვოცირების სურვილი მეტწილად იგივეა. ალბათ, იმედოვნებდნენ, რომ აზერბაიჯანი გაუწონასწორებელ პასუხს გასცემდა, მაგრამ ასე არ მოხდა: აზერბაიჯანის არმიამ გაანადგურა სომხეთის სამხედრო ტექნიკა, მოკლა ასობით ჯარისკაცი და აიღო სტრატეგიული სიმაღლეები და თავისით გაამკაცრა საზღვარი.

როგორც ცნობილია, აზერბაიჯანის ყარაბაღის რეგიონში ბევრი ტერიტორია დანაღმული იყო სომხების მიერ და ამ ნაღმების გამო დაიღუპა მრავალი მშვიდობიანი მოქალაქე და ჯარისკაცი, გარდა ამისა, იყო მძიმე დაზიანებები. ამის მიუხედავად, სომხეთი უარს ამბობს დანაღმული ტერიტორიების რუკის მიწოდებაზე. როგორ აფასებთ ამ საკითხს?

„სომხეთმა რეალურად წარმოადგინა რუკები, მაგრამ ისინი ნაწილობრივი და დაბალი სიზუსტითაა. ისინი არ არიან სრულიად უსარგებლო, მაგრამ არ არიან საკმარისი. გარედან, მიზეზები შემდეგია: ნიკოლ ფაშინიანის სურვილი მოლაპარაკებისთვის რაღაც ხელში შეინარჩუნოს; ჯარში ასეთი სურვილის არქონა (მიზეზი წინა პასუხებში ავხსენი) და რა თქმა უნდა, ნაღმების მნიშვნელოვანი ნაწილი დამარხული იყო ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებამდე აზერბაიჯანის არმიის ჩამოსვლამდე, მაგრამ ვინც ეს გააკეთა, არაფერი იყო. იმაზე მეტი, ვიდრე აზერბაიჯანელების სიცოცხლის მოწამვლა და მათ არანაირი სურვილი არ აქვთ რუკის გაკეთებაც კი იყო“.

შეაფასეთ
სტატიის ავტორიაიდა რუსთამოვა

სიახლეები

არჩილ გორდულაძე: ნიკა გვარამიამ თავადვე აღიარა, რომ ევროკავშირმა საქართველოსთან მოლაპარაკებების პროცესი 2024 წლის ივნისში თავად შეაჩერა. აღნიშნული ადასტურებს იმას, რომ მთელი ამ ხნის განმავლობაში არაკონსტიტუციური პარტიების მიერ ნაწარმოები კამპანია სიცრუე იყომარნეულში ახალგაზრდა მამაკაცი დაჭრესისრაელის არჩევნების წინასწარი შედეგებით, ნეთანიაჰუს ბლოკი 57 მანდატს მოიპოვებსშალვა პაპუაშვილი - ჩვენ შეგვიძლია ავაშენოთ თანამედროვე სკოლები, გამოვიყენოთ საუკეთესო ტექნოლოგიები, მაგრამ საბოლოოდ განათლების ხარისხს განსაზღვრავს ის ადამიანი, რომელიც კლასში შედის - მასწავლებლის პროფესია სახელმწიფოს მშენებლობის ერთ-ერთი ყველაზე უშუალო ფორმაანიკა ჩერქეზიშვილი - „ლელო - ძლიერი საქართველო“ კატეგორიულად მოითხოვს სათამაშო ბიზნესის სამართლიან დაბეგვრას - სახელმწიფომ უნდა შეწყვიტოს ამ მასშტაბის ბიზნესისთვის ახალი შეღავათების შეთავაზებაყველა სიახლე →