InterPress.ge-ს ინფორმაციით, სისხლიანი იანვრის მოვლენებიდან 32 წელი გავიდა.
ე.წ. მთიანი ყარაბაღის პრობლემა, რომელიც ხელახლა გაჩნდა 1987 წლის ბოლოს, მიზნად ისახავდა აზერბაიჯანის ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევას, მიწების ოკუპაციას და სომხეთსა და მთიან ყარაბაღში მცხოვრები ასობით ათასი აზერბაიჯანელის განდევნას. ეს კონფლიქტი ყოფილი საბჭოთა კავშირის ორ რესპუბლიკას შორის იყო მე-19 და მე-20 საუკუნეებში აზერბაიჯანელი ხალხის წინააღმდეგ ეთნიკური წმენდისა და გენოციდის პოლიტიკის შემდეგი ეტაპი.
სსრკ-ს ხელმძღვანელობის პირდაპირი თუ არაპირდაპირი მხარდაჭერა სომხეთის სსრ-ს ტერიტორიული პრეტენზიების მიმართ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიმართ, რადიკალური სომეხი ნაციონალისტების მიერ წაქეზებული სეპარატიზმი და მასობრივი ძალადობა ჩვენი თანამემამულეების მიმართ, აგრეთვე კრიმინალური გაურკვევლობა და იმდროინდელი ლიდერების ეროვნული ინტერესების საწინააღმდეგო ქმედებები აზერბაიჯანი ფეხზე წამოდგომისკენ აიძულა. ამრიგად, რესპუბლიკაში გაჩნდა ფართო სპექტრის სოციალური მოძრაობა და პროცესის მსვლელობამ გზა გაუხსნა მის თანდათანობით ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობად გადაქცევას.
აზერბაიჯანელი ხალხი სამართლიანობისთვის ხმის ამაღლებით ცდილობდა დაეღწია იმპერიის ბორკილები, სსრკ-ს ხელმძღვანელობამ, ფაქტობრივად, ჩაიდინა საშინელი დანაშაული, რამაც დააჩქარა საბჭოთა ტოტალიტარული რეჟიმის დაშლა. 1990 წლის 19-20 იანვრის ღამეს ცენტრალურმა ხელისუფლებამ ბაქოში მოსახლეობის გაფრთხილების გარეშე გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა საერთაშორისო სამართლისა და ქვეყნის კანონმდებლობის სრული დარღვევით. სამხედრო აგრესიის შედეგად, რომელიც განხორციელდა საბჭოთა არმიის ნაწილების, სპეცრაზმის, შინაგანი ჯარების დიდი კონტიგენტისა და სსრკ-ს სხვა სომხებით დასახლებული რეგიონების რეზერვისტების მონაწილეობით, ბაქოში ასობით ადამიანი დაიღუპა. ხოცვა-ჟლეტიდან ერთი დღის შემდეგ, 21 იანვარს, აზერბაიჯანელი ხალხის უფროსი ჰეიდარ ალიევი მივიდა აზერბაიჯანის მუდმივ წარმომადგენლობაში მოსკოვში და გაავრცელა განცხადება, სადაც მკაცრად დაგმო სსრკ მთავრობა. მსოფლიოს პროგრესულმა ძალებმაც მკაცრად დაგმეს აზერბაიჯანელი ხალხის მიმართ განხორციელებული ეს საშინელი და დაუნდობელი ტერორი.
მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ, ეროვნული ლიდერის ჰეიდარ ალიევის ინიციატივით, ტრაგედიას, რომელიც დროულად არ იქნა გამოძიებული და აზერბაიჯანში ადეკვატური შეფასება არ მიუღია, სახელმწიფო დონეზე მიეცა პოლიტიკური და სამართლებრივი შეფასება. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით „20 იანვრის ტრაგედიის მე-4 წლისთავის ჩატარების შესახებ“ 1994 წლის 5 იანვარს რეკომენდაცია გაუწია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პარლამენტს განიხილოს სისხლიანი იანვრის მოვლენების შესახებ სპეციალური სხდომის გამართვის საკითხი. პარლამენტის 1994 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებამ კონკრეტულად გამოავლინა 20 იანვრის ტრაგედიის დამნაშავეები და შეაფასა ეს სისხლიანი ქმედება, როგორც სამხედრო აგრესია და დანაშაული, რომელიც ჩაიდინა ტოტალიტარული კომუნისტური რეჟიმის მიერ აზერბაიჯანში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ჩასახშობად და ნდობის გატეხვის მიზნით.
1990 წლის 20 იანვარს აზერბაიჯანელმა ხალხმა თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისთვის მრავალი მოწამე გაიღო. თუმცა მისი ნება არ დაირღვა და ეროვნული სული არ შერყევა. ხოცვა-ჟლეტის დროს ეროვნული ინტერესების დაცვას გაწირულმა და მოწამეობრივ მწვერვალზე ამაღლებულმა სამშობლოს შვილებმა უბადლო თავგანწირვით ახალი ნათელი ფურცელი დაწერეს.
ყოველწლიურად 20 იანვარს აზერბაიჯანში ეროვნული გლოვის დღე აღინიშნება.
