1999-cu ildən bu günədək Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi (AİHM) Gürcüstanla bağlı ümumilikdə 284 şikayət üzrə hüquq pozuntusu müəyyən edib. Bu şikayətlərin təxminən 80%-i 2004–2012-ci illərdə baş vermiş faktlara aiddir.
InterPress.ge xəbər verir ki, bunu parlament çoxluğunun üzvü Tornike Çeişvili Konstitusiya Məhkəməsində beş müxalifət partiyasının qadağan edilməsi ilə bağlı keçirilən dinləmə zamanı bildirib.
Çeişvili qeyd edib ki, sual ümumi xarakter daşıyır və təqdim olunan dörd siyasi subyektə ünvanlanıb. Söhbət onun sözlərinə görə, ümumi hüquqların sistemli və ardıcıl şəkildə pozulmasından gedir ki, bu da hazırkı konstitusiya məhkəmə icraatı çərçivəsində əsas məsələlərdən biridir.
O, Gürcüstan vətəndaşlarının Strasburq Məhkəməsinə göndərdikləri şikayətlərin statistikasını nəzərdən keçirərək, 1999-cu ildən indiyədək hüquq pozuntusu müəyyən edilmiş işlərin təxminən 80%-nin “Milli Hərəkat”ın hakimiyyətdə olduğu dövrdə baş vermiş hadisələrlə bağlı olduğunu bildirib.
Çeişvilinin sözlərinə görə, həmin işlər üzrə ən çox həyat hüququnun, işgəncələrin qadağan edilməsi, azadlıq və şəxsi toxunulmazlıq hüquqlarının pozulması müəyyən edilib.
“1999-cu ildən bu günədək Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi ümumilikdə 284 şikayət üzrə hüquq pozuntusu müəyyən edib. Onların təxminən 80%-i 2004–2012-ci illərdə baş vermiş faktlarla bağlıdır. Konkret olaraq, Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının aşağıdakı maddələrinin ciddi pozuntuları müəyyən edilib:
- 2-ci maddə – yaşamaq hüququ;
- 3-cü maddə – işgəncələrin qadağan edilməsi;
- 5-ci maddə – azadlıq və təhlükəsizlik hüququ;
- 6-cı maddə – ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ;
- 7-ci maddə – qanunsuz cəza verilməməsi prinsipi;
- 8-ci maddə – şəxsi və ailə həyatına hörmət hüququ;
- 9-cu maddə – fikir, vicdan və din azadlığı;
- 10-cu maddə – ifadə azadlığı;
- 11-ci maddə – toplaşmaq və birləşmək azadlığı;
- 13-cü maddə – səmərəli hüquqi müdafiə vasitəsi hüququ;
- 14-cü maddə – ayrı-seçkiliyin qadağan edilməsi;
- 1 saylı Əlavə Protokolun 1-ci maddəsi – mülkiyyətin qorunması;
- 1 saylı Əlavə Protokolun 3-cü maddəsi – azad seçki hüququ;
- 7 saylı Əlavə Protokolun 2-ci maddəsi – cinayət işləri üzrə şikayət hüququ.
Çeişvili bildirib ki, qeyd olunan işlər çərçivəsində ən çox Avropa Konvensiyasının 2-ci – yaşamaq hüququ, 3-cü – işgəncələrin qadağan edilməsi, 5-ci – azadlıq və təhlükəsizlik hüququ, 6-cı – ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ, həmçinin 1 saylı Əlavə Protokolun 1-ci – mülkiyyətin qorunması ilə bağlı maddələrinin pozulması müəyyən edilib.
Onun sözlərinə görə, 2004–2012-ci illərdə baş vermiş faktlarla bağlı hüquq pozuntularının müəyyən edildiyi 227 iş üzrə, 2025-ci il iyulun 1-nə olan vəziyyətə əsasən, dövlət şikayətçilərə maddi və mənəvi zərərin kompensasiyası, eləcə də məhkəmə xərclərinin ödənilməsi məqsədilə ümumilikdə təxminən 2 milyon avro ödəməli olub.
Tornike Çeişvilinin açıqlamasına görə, 2025-ci il iyulun 1-nə olan vəziyyətə əsasən, 2004–2012-ci illərdə törədilmiş cinayətlərlə bağlı Gürcüstan Prokurorluğunun müxtəlif bölmələri tərəfindən ümumilikdə 558 dövlət qulluqçusu ifşa edilib.
2012-ci il oktyabrın 1-dək törədilmiş qeyri-insani rəftar faktları ilə bağlı Penitensiar Sistem və Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyinin 217 əməkdaşına qarşı cinayət təqibinə başlanılıb. Onlardan 91-i penitensiar sistemin, 126-sı isə Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşı olub.
Cinayət təqibinin maddələr üzrə göstəriciləri belədir:
- Cinayət Məcəlləsinin 144¹-ci maddəsi – işgəncə: 50 nəfər;
- 144³-cü maddə – alçaldıcı və ya qeyri-insani rəftar: 68 nəfər;
- 333-cü maddə – vəzifə səlahiyyətlərini aşma: 108 nəfər;
- 332-ci maddə – vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə: 12 nəfər.
Tornike Çeişvili bildirib.
